Inzendingen - Het gevoel van vrijheid

Nu alle activiteiten rondom Nunspeet Herdenkt zijn afgelast, ligt ook de actie ‘Wat betekent vrijheid voor jou?’ stil. Toch hebben we al heel veel mooie inzendingen ontvangen, die we je niet willen onthouden. Hoe de actie verder vorm krijgt na deze coronacrisis, wordt later bepaald.

Kirsten Wessels-Van Putten

Vrijheid

Echte vrijheid zit van binnen.

Daar, waar gedachten
nog niet zijn vervormd
tot woorden en zinnen
Daar, in het diepste
van het zijne
waar alles nog puur is
en in het reine.

Daar, waar gedachten
het verstand omsluiten
en waar die samen
echte vrijheid kunnen uiten?

Daar, wordt het ontvangen
als een groot goed
Daar, waar vrijheid
haar echte waarde ontmoet.

Kees Keizer

Zij en wij weten

Sinds vele jaren
reis ik mee met de 4-Mei-Express
in volstrekte stilte
met de gestorvenen
om ze levend te houden

alleen zij verstaan
het onhoorbare

zij weten

ze voorspellen mij
het loon voor dit gedenken

eerst hoon en beschimping
daarna het negeren van beeld
tot slot de censurering
de eliminatie, de wegzuivering

zij weten

‘Herhaal deze stilte’
fluisteren de doden
keer op keer, bij elk beeld
en weldra zul je bij ons zijn

zij weten

in het kamp verdampt vriendschap snel
en vijanden dansen al
rond de groeve
van ongeboren en gedode vrijheden

wij weten

verrezen is de gestorven vrijheid
losgemaakt van rokende schoorstenen
gedolven uit eindeloze graven
ontsnapt uit jaren van geketend zijn

wij weten

vrijheid is het hoogste goed
beschermd en beschut in elk onraakbaar hart
het kan, het moet
vieren zonder te vergeten

zelfs de klaprozen op de stille graven
vieren nu stemloos met ons mee.

Mw. G. van den Bosch-Noorderijk

Herinneringen aan oorlog en bevrijding in Elspeet (pdf, 1.38 MB)


We kwamen vrij (pdf, 706.05 KB)

Het was nog oorlog, het was een barre koude, een veelbewogen tijd geweest.

Veel hongerende mensen uit het westen, uit de grote steden, waren naar de Veluwe gekomen, om bij de boeren eten te halen!

Vermoeid, verdrietig en afgetobd, kwamen ze vaak tegen de avond aan.

Mochten dan blijven slapen, boven de koeien in het hooi, om de volgende morgen dan weer verder te gaan. Kregen ’s avonds en de volgende morgen, brood en een bord roggemeelspap en brood voor onderweg mee…..!             

Hun vermoeide gezichten bij aankomst, de andere morgen hun dankbaarheid, maakte diepe indruk en vergeet je nooit meer!

Het voorjaar brak aan in al haar glorie, er gingen geruchten, dat in sommige delen van ons land, de Canadezen waren doorgedrongen, om de bezetter te verdrijven.

Als kind van zes jaar begreep je lang niet alles…… Toch voelde je wel aan, dat de spanning anders werd. Het was een prachtig mooi voorjaar, het was april, het gras stond al hoog in de weilanden. Nog hoor ik het mijn vader zeggen: “Je ziet geen Duitser meer liggen in het gras, zo hoog is het al gegroeid!”

We konden nog niet naar school, deze was nog bezet door de Duitsers….

De kinderen uit de buurt speelden veel met elkaar. Zo ook op de morgen van 18 april, was ik weggelopen naar de buren. De kinderen daar waren al wat jaartjes ouder. Ze hadden in dorp gehoord dat de Tommies, de Canadezen zouden komen. Ze wilden gaan kijken in dorp, dat wilde ik óók wel zien, dus gauw naar huis om te vragen mee te mogen gaan…. Nog voel ik me lopen over de scheivoren onder een strakke diep blauwe hemel, waar héél hoog, een klein blank stipje, een vliegtuig rondcirkelde.

Wij als kinderen, waren in de oorlog bang geworden voor vliegtuigen. Als we ze hoorden aankomen, probeerden we altijd weg te kruipen! Achteraf hoorden we dat het een verkenningsvliegtuig is geweest.

Aan tafel onder het eten vroeg ik mijn moeder en vader om met de buurkinderen mee te mogen gaan naar de Tommies. Natuurlijk mocht dat niet!!

Toen opeens, een diepe doffe harde knal….. en nog één……!! Mijn moeder greep mijn kleine broertje van 8 maanden uit de kinderwagen, toen met ons allen over de deel naar buiten in de schuilhut, die mijn vader ooit al eens had gegraven….

Ook de schoolmeester met zijn vrouw en kindje, meester Kruithof, zij woonden bij mijn ouders in de kamer, kwamen ontredderd in de hut…. Nog veel meer knallen kwamen, niet te beschrijven wat er dan door je heen gaat….! Mijn moeder, in haar zorg om ons, dacht aan het eten dat op tafel achtergelaten was, zei: “Nu wordt ons muisje (eten) óók nog koud…..” “Dat hindert niet”, zegt meester Kruithof, “als we ons vege lijf maar behouden mogen….”

Op de vraag van papa, of ik nog naar de Tommies zou willen, heb ik toen nee geschud en nog strakker tegen mijn moeder aangekropen…..!

Na een poosje bleef het rustig we hoorden geen knallen meer. Mijn vader en meester Kruithof gingen voorzichtig op verkenning uit, kwamen na een poosje ons uit de hut halen. De kust was veilig en wonder, alles stond er nog. Wel was bij de buren een granaat naast het huis ingeslagen, gelukkig, niemand was geraakt, maar wél de boerderij doorzeefd met granaatscherven en onbewoonbaar. Gelukkig waren ook de buren in een schuilhut, de bietenkuil gekropen…..

Dat verkenningsvliegtuig dat ’s morgens hoog in de lucht was, had aan het Canadese afweergeschut, dat op de “Hoge Duvel” stond, doorgegeven dat een Duitse auto bij de “Victoriaberg” was achtergebleven, hebben daar toen hun granaten op afgevuurd.

We waren amper van de schrik bekomen, hoorden dat tanks, vanuit dorp kwamen aanrollen…. Het waren de Canadezen!!

We liepen naar de weg om ze toe te zwaaien en kreeg ik zomaar twee repen kwatta van de Canadese soldaten om nooit meer te vergeten.

Nu waren we vrij….., maar konden het haast niet geloven. Gedachten staan niet stil, onze ouders praten er zo weer over, wat zijn voor onze vrijheid, veel van onze jongens gevallen….! Daarom is het altijd weer nodig en goed om dit na 75 jaar vrijheid, samen met dankbaarheid en eerbied te blijven herdenken.

Opdat wij en ons nageslacht, niet en nooit zullen vergeten……………!!


Herdenk’n (pdf, 629.66 KB)

Onges Vaad’rlaand was deur de Duitser bezet,
Wuule waar’n in alle vrieheid belet.

’t Was een bange tied, ut was oorlog,
We leefd’n in angst, mer, wuule waar’n ‘r nog.

Veule van ongze jonges bin umme ‘ekomm’n,
Jood’n weg ‘evoerd, in groote dromm’n.

De wient’r 1944/1945, stung vur de deure,
Hong’r in de steej’n nam toe, kreeg’n wuule te heur’n.

Daag’lijks kwaam’n ze, schaam’l ékleed,
Uut ut west’n en wuule zaag’n hun hong’r en leed.

Deur weer en wiend en felle kouwe,
Jonge deerns, mer ók de ouw’re.

Mien ouw’rs gaav’n áltied wat eet’n mee,
Ze keek’n je dankboar an en gung’n weer, te vree.

Moch’n ók wel us bliev’n slaap’n as ze wild’n,
Boov’n de koen’n in ut hooi, op de hilde.

Ut wûrd’n d’r niet beet’r op in ut laand,
Zou ut nog goed komm’n, of leup alles uut de haand?

’t Was vurjoar ‘ewûrd’n, wuule heurd’n van oprukk’nde Canadeez’n,
Zouw’n dat ongze bevriej’rs weez’n?

Deel’n van onges Vaad’rlaand, wáár’n al reeds vrie,
Bie de volg’nde opmars, waar’n wuule d’r misschien wé bie!

’t Was nóg oorlog, vliegtuug’n vleug’n ók disse nach’
’t was noen 18 april, ’t was een mooie waarme leint’n dag.

As deerntj’n van zes joar, leup ik ’s maans noo de buur’n
Ze proot’n doar oov’r de Tommies, de oorlog kon niet mêer zóó lange duur’n.

De buurdeerns zouw’n ’s mirr’gs noo de Tommies goan,
Ze waar’n dich’ in de buurte, niet veere mêer van Elspeet van doan.

’t Leup aand’rs, tuss’n de mirr’g wûrd’n granaat’n ‘escheut’n,
Op een Duitse auto, dee in de hoos’ was acht’r ‘eleut’n.

gien ééne is étrûff’n, ’t gung gelukk’g állemoole goed,
doar noo wûrd’n ut héél stille, ’t gaf onges weer wat moed.

Toe rond dreej uur, heur’n wuule ze komm’n anroll’n,
De tanks meet Tommies, de Canadeez’n en wuule holl’n,

Wuule waar’n noen niet mêer bange, mer iez’g blie,
Ut waar’n ongze bevriej’rs, noen waar’n wuule vrie!!

Wuule stung’n an de weg en zwaai’n noo de Canadeese soldoot’n
Hullie proot’n heel aand’rs, wuule kond’n alleen mer plat proot’n!

Ze waar’n wé héél oar’g, en stopp’n onges kwatta in de haand,
Nóóit mêer épreufd, ut kwam uut Canada, dat veere laand?

Onges laand was vrie, we wûrd’n weer moed’g en gauw
Kwam ut oov’ral in ’t laand tot weed’r opbouw.

1945/2020 Vandaage ut 75 joar’g herdenk’n,
Loot’n we meet onges all’n, áándacht’ bliév’n schenk’n.

An de gevall’n jonges, ’t is ongze dure plich’, um ze te eer’n,
Zoo ók de Canadeez’n, we magg’n ut nóóit ve’lêer’n.

Steeds onges noogeslachte doar van doen weet’n
Van oorlog en vrieheid: Opdat wuule niet en nooit zull’n végeet’n !!!

Nicole Bruitzman

Vrijheid is voor mij, mogen zijn wie je bent, kunnen doen wat je doet en je daar veilig bij voelen. Je keuzes kunnen maken op basis van jouw waarden en normen zonder een ander daarbij te benadelen natuurlijk. Maar ook zonder veroordeeld te worden, zonder bang te zijn dat iemand je iets aan doet. Ook rechtvaardigheid en respect zijn voorwaarden om die vrijheid te kunnen voelen. Terugkijkend naar wat de generaties voor ons hebben moeten doorstaan om de oorlog te overleven, koester je de vrijheid nog veel meer. Velen hebben de oorlog niet overleefd en velen hebben zwaar geleden om het te overleven. Dan voel ik dankbaarheid voor die vele dappere mensen die op wat voor een manier dan ook zich zijn gaan verzetten. Voor vrijheid en voor het helpen van hun medemens met alle risico’s van dien. En dan schaam ik me ook als je kijkt naar hoe onveilig de wereld ook nu weer is en wat we elkaar en de aarde aandoen. Dat inspireert om te zoeken naar manieren om de wereld toch een beetje mooier achter te laten. Vrijheid is hoop en ik hoop dat we in vrijheid kunnen blijven leven, ook de komende 75 jaar.

Wim Foppen

Voor mij is vrijheid een groot goed, dit betekent dat wij in een oorlogvrij land leven.
Tevens betekent dat voor mij dat wij in een democratie mogen leven, vrijheid van meningsuiting.
Wat ik zie in Nederland, is dat wij onze vrijheid die opgebouwd is na 1945 aan het kwijtraken zijn.
Hier bedoel ik mee dat wij steeds meer in een dictatoriale staat terecht gaan komen, onder aanvoering van de EU, en zo onze vrijheid aan het verliezen zijn.
Ik denk dat wij hier goed voor moeten waken.
Vrijheid is namelijk een heel belangrijk goed in een mensenleven. 

Alphonse Devilee

Ode aan het Verscholendorp in Vierhouten

Melodie: Het Dorp van Wim Sonneveld

Diep in het donkergroene bos;
Verscholen tussen blad en mos
Lag  kamp Pas Op , je zag het niet.

Geen mens die wist dat dit bestond
Wel negen hutten ondergronds
Een kamp bedoeld voor veiligheid.

De oorlog woedde in ons land
De vijand schoof ons aan de kant
En menig Jood verloor zijn leven.

Het kamp gaf hen gespannen rust.
De kind’ren zacht in slaap gesust
En ouders stil met angst en beven.

Refrein
En langs het bosvak met de hutten
Waar vele hoge dennen staan.
Daar kronkelt rook als hoop naar boven;
Voor menig Jood een hard bestaan

Het hoogste goed voor ieder mens
Is vrijheid; onze grootste wens.
Dictators hebben hier geen steun.

Vrijheid van mening klinkt gewoon;
Echter voor velen slechts een droom ;
In menig land klinkt slechts gedreun.

Honger en armoe wereldwijd
De oogst die honger niet verdrijft
De hitte die al jaren zindert.

De regen die maar steeds niet komt
Of modderstromen; weg de grond!
En dus geen toekomst voor de kind’ren.

Refrein
En langs de vlakte bij de hutten
Waar eens de volle struiken staan
Daar spelen kind’ren met een voetbal
En moeders aan het wassen gaan.

Hoe groot de honger ook mag zijn;
Ze krijgt de mensen niet echt klein;
Geluk en vrijheid geeft nieuw leven.

We leven nu al drie kwart eeuw
In vrede zonder oorlogsschreeuw
Democratie dat is ons streven!

We reiken medemens de hand
Ondanks gemopper in het land
We doen ons best want hoop doet leven.

Het gaat niet allemaal vanzelf
Verbeter de wereld door jezelf.
Dat is waar wij naar streven!

Refrein
En samen werken aan de toekomst
Globale vrijheid en geluk.
Als wij elkander daarin steunen
Dan kan de wereld niet meer stuk

Liesbeth van den Top

Vierhouten

Vrijheid betekent voor mij: mijn kinderen te mogen opvoeden in een land zonder oorlog en met de mogelijkheden die wij hier hebben. Voor hen schreef ik dit gedicht:
Ik zie vrede in jouw ogen, je bent zo lief en klein
Hopelijk zul je nooit weten hoe oorlog en haat kan zijn
Ik wil je graag beschermen tegen alle narigheid
En hopelijk groei je op in een echte vredestijd

Jaren geleden waren moeders vol angst en pijn
Niet wetend of de toekomst van hun kind ooit weer in vrijheid zou zijn
Maar ook vol van hoop en liefde en vechtend voor hun kind
En wachtende op de tijd dat liefde de haat weer overwint

En gelukkig kwam de vrede na 5 bange lange jaren
Die vele moedersharten geen leed konden besparen
Er was weer zicht op een toekomst de hoop kwam weer naar boven
En liet menig moeder weer in vrede en liefde geloven

Ik zie vrede in jouw ogen, je bent zo lief en klein
Hopelijk zul je nooit weten hoe oorlog en haat kan zijn
75 jaar vrijheid, voor ons bijna een vanzelfsprekendheid
Hopelijk blijft dit voor ons voor nu en voor altijd

Johan van Ark - Hierden

Oorlog…

75 jaar geleden raakte het ons land.
Vergeten kunnen we het niet en er is nog steeds teveel aan de hand.

Hebben we er wel iets van geleerd?
Hoeveel gaat er nu nog allemaal verkeerd.

Jodenvervolging en antisemitisme is opnieuw van deze tijd.
Zo is er door de jaren heen voor heel veel mensen strijd.

Het verscholen dorp herinnert ons aan gewone mensen,
Verscholen voor geweren en Hitlers mensen,

Maar o, wat hebben we  weinig geleerd van die tijd.
In het Midden Oosten is nog steeds alle dagen strijd.

Israël en Palestina, spanningen lopen op.
Nee, oorlog is nooit voorbij de wereld staat op z’n kop.

Maar daarom is het goed dat we eraan moeten blijven denken,
Om elkaar elke dag de vrijheid te blijven schenken.

Laat elkaar in  waarde, ten alle tijde.
Dat kan namelijk echt wel zonder al dat strijden.

Eens zal alle verdriet oorlog en pijn uit deze wereld verdwenen zijn...

Contact